Τίτλος: Ο Άνθρωπος που Χάλασε τον Λεβιάθαν: Η Πολιτική Ανταρσία της Λήθης

 Στην πολιτική φιλοσοφία του Thomas Hobbes, το οικοδόμημα της κοινωνίας και της κρατικής εξουσίας δεν στηρίζεται σε ιδέες περί θείας δικαιοσύνης, αλλά σε δύο πολύ συγκεκριμένα, πρωτόγονα ανθρώπινα πάθη: την Υπερηφάνεια (Pride/Vainglory) και τον Φόβο (Fear).

Για τον Hobbes, η Υπερηφάνεια είναι η πηγή του χάους (μας σπρώχνει στον ανταγωνισμό), ενώ ο Φόβος του βίαιου θανάτου είναι η σωτήρια δύναμη που μας αναγκάζει να εκχωρήσουμε την ελευθερία μας σε έναν Κυρίαρχο με αντάλλαγμα την ασφάλεια.

Τι συμβαίνει, όμως, όταν εμφανίζεται ένας άνθρωπος που εγκαταλείπει την Υπερηφάνεια και αντικαθιστά τον Φόβο με το «Ξεχνάω»;

1. Η Αποδόμηση της Φυσικής Κατάστασης (No Pride)

Ο Hobbes υποστήριζε ότι στη Φυσική Κατάσταση οι άνθρωποι συγκρούονται επειδή η ματαιοδοξία τους (Pride) τους αναγκάζει να απαιτούν τον σεβασμό και την υποταγή των άλλων.

• Η φιλοσοφική μεταβολή: Ο άνθρωπος που στερείται Pride αποσύρεται εθελοντικά από αυτό το πεδίο μάχης.
• Το αποτέλεσμα: Δεν επιθυμεί να κυριαρχήσει, δεν διεκδικεί τίτλους, δεν τον αφορά η κοινωνική ιεραρχία (το αν ανήκει στο 5% ή στο 95%). Καταργώντας την Υπερηφάνεια, εξουδετερώνει την πρωταρχική αιτία του πολέμου «όλων εναντίον όλων».

2. Η Ακύρωση του Κοινωνικού Συμβολαίου (The Power of "Forgetting")

Εδώ βρίσκεται η πραγματική φιλοσοφική βόμβα. Ο Λεβιάθαν (το Κράτος) αντλεί τη νομιμότητά του από την ικανότητά του να διαχειρίζεται τον Φόβο μας. Μας προστατεύει από τον φόβο του εξωτερικού κινδύνου, αλλά ταυτόχρονα χρησιμοποιεί τον φόβο της τιμωρίας και του νόμου για να μας κρατά σε πειθαρχία.

• Η φιλοσοφική μεταβολή: Όταν ο Φόβος αντικαθίσταται από τη Λήθη («ξεχνάω»), ο μηχανισμός ελέγχου σπάει. Ο φόβος απαιτεί μνήμη. Πρέπει να θυμάσαι τις συνέπειες, να θυμάσαι το τραύμα, να θυμάσαι τι σε απειλεί προκειμένου να συμμορφωθείς.
• Το αποτέλεσμα: Ο άνθρωπος που «ξεχνά» ζει σε ένα διαρκές, ριζοσπαστικό παρόν. Δεν μπορείς να τον απειλήσεις με το μέλλον (γιατί το ξεχνάει) και δεν μπορείς να τον χειραγωγήσεις με το παρελθόν.

Συμπέρασμα: Ο Μη-Κυβερνήσιμος Πολίτης

Για τον Hobbes, αυτός ο άνθρωπος δεν είναι ένας «παθητικός» πολίτης· είναι ένας πολιτικός ριζοσπάστης χωρίς ιδεολογία.

Το κράτος δεν έχει κανένα εργαλείο για να τον αγγίξει. Δεν ανταποκρίνεται στα κίνητρα της δόξας και της ανέλιξης (λόγω έλλειψης Pride) και δεν υποκύπτει στους καταναγκασμούς της εξουσίας (λόγω έλλειψης Fear). Αντικαθιστώντας τον Φόβο με τη Λήθη, πετυχαίνει αυτό που οι κλασικοί αναρχικοί προσπαθούσαν να κάνουν με τη βία: γίνεται απόλυτα και μη αναστρέψιμα μη-κυβερνήσιμος. Είναι ο απόλυτος Κυρίαρχος του εαυτού του, επειδή το μυαλό του αρνείται να κρατήσει τα υλικά με τα οποία χτίζονται οι αλυσίδες του.